Op maat brengen in Nederland: WMCO, UWV en waarom het langer duurt dan het board denkt.

Belgische founders onderschatten de wet Renault. Nederlandse founders onderschatten iets heel anders. In Nederland is het niet de volgorde die je vertraagt. Het is dat de wet bepaalt wie vertrekt, en jij niet.

Breng je een Nederlandse engineeringorganisatie op maat, dan zijn er 3 dingen die je scherp moet hebben voor je er een plan omheen bouwt.

1. WMCO: 20 mensen, 3 maanden, één werkgebied

De Wet melding collectief ontslag geldt wanneer je binnen 3 maanden 20 of meer arbeidsovereenkomsten wil beëindigen om bedrijfseconomische redenen, binnen één werkgebied van UWV. De telling omvat elke route naar buiten: toestemming van UWV, ontbinding door de kantonrechter, en vaststellingsovereenkomsten. Die laatste verrast mensen. Founders gaan ervan uit dat er geen collectief ontslag is als iedereen vrijwillig een vaststellingsovereenkomst tekent. Dat is er wel. Die overeenkomsten tellen mee voor de 20.

Je meldt het bij UWV en bij de vakbonden, en je raadpleegt de bonden. Vanaf de melding loopt een wachttijd van 1 maand voor beëindigingen effect krijgen, tenzij de bonden bevestigen dat ze geraadpleegd zijn en daarvan afzien. In de praktijk is dat afzien haalbaar, en het is een onderhandeling, geen formaliteit.

2. De ondernemingsraad heeft een mening en die heeft tanden

Vanaf 50 werknemers heb je een ondernemingsraad, en een reorganisatie van deze omvang vraagt zijn advies. Geen goedkeuring, advies, gevraagd op een moment dat het de beslissing nog kan wijzigen. Vraag je te laat, dan is het advies waardeloos en de raad weet dat.

Wijk je af van een negatief advies, dan zit je een maand stil terwijl de raad beslist of hij naar de Ondernemingskamer stapt. Ik heb die maand meer zien kosten dan de afbouw opleverde. De weg erdoor is geen juridische handigheid. Het is een verdedigbaar antwoord hebben op de enige vraag die de raad echt stelt: waarom deze vorm en niet een kleinere ingreep.

3. Afspiegeling: jij kiest niet

Dit is het punt dat je plan herschikt. Bij bedrijfseconomisch ontslag bepaalt het afspiegelingsbeginsel wie vertrekt. Binnen elke groep uitwisselbare functies per bedrijfsvestiging worden werknemers verdeeld over 5 leeftijdsgroepen. De ontslagen worden evenredig over die groepen gespreid, en binnen elke groep vertrekt wie het kortst in dienst is.

Zeg dat eens terug in engineering-termen. Je hebt 18 backend engineers die je als één uitwisselbare groep beschouwt. Je wil de 6 sterkste houden. Afspiegeling geeft niets om welke 6 de sterkste zijn. Ze kijkt naar leeftijdsverdeling en startdatum. De senior engineer die je 8 maanden geleden aanwierf om het platform te fixen is op papier de meest ontslagbare persoon in haar groep.

Er zijn wegen omheen, en ze zijn smaller dan founders hopen. Een echt unieke functie zit buiten de groep. Functies zijn alleen uitwisselbaar als ze naar inhoud, vereiste kennis, niveau en beloning daadwerkelijk vergelijkbaar zijn, wat in engineering een reële vraag is en de moeite waard om goed te doen in plaats van aan te nemen. De uitzondering voor de onmisbare werknemer bestaat en is klein. Een cao kan een eigen commissie en eigen criteria in de plaats zetten.

De eerlijke versie: leg je functiehuis vast voor de reorganisatie, niet tijdens. De definities die je kan verdedigen zijn de definities die er al stonden. Een senior platform engineer en een medior product engineer zijn niet vanzelfsprekend uitwisselbaar, maar je wint dat argument alleen als je levelling-kader dat vorig jaar al zei.

De twee routes, en waarom het meeste in overleg eindigt

Je kan UWV om toestemming vragen. Dat duurt ruwweg 4 tot 8 weken per dossier en vraagt dat je de afspiegeling correct hebt toegepast. Of je sluit met elke werknemer een vaststellingsovereenkomst. De meeste Nederlandse reorganisaties lopen grotendeels op vaststellingsovereenkomsten, omdat ze sneller zijn en beide kanten het gevecht over de selectie besparen.

Gratis zijn ze niet. De werknemer krijgt na ondertekening 14 dagen bedenktijd. De formulering moet het recht op WW intact laten, anders tekent niemand. En een sociaal plan, onderhandeld met de bonden of de ondernemingsraad, legt meestal een vergoeding vast boven de wettelijke transitievergoeding van een derde maandsalaris per dienstjaar. Begroot het sociaal plan als het echte cijfer, niet het wettelijke minimum.

De timing waar het board niet op rekende

Tel het op. Advies van de ondernemingsraad: 3 tot 6 weken als je voorbereid bent. Melding WMCO en overleg met de bonden: 2 tot 4 weken, deels parallel. De wachttijd van 1 maand, of de onderhandeling om ervan af te zien. Gesprekken over het sociaal plan. Daarna de vaststellingsovereenkomsten, individueel, elk met bedenktijd. Realistisch 3 tot 5 maanden van eerste gesprek tot kleinere organisatie, en de besparing start niet op dag 1 daarvan.

Het patroon dat ik blijf zien

Een Nederlandse scale-up wil engineering van 55 naar 35 en wil het binnen het kwartaal rond hebben, zodat het burn-plan klaar is voor de bridge sluit. Niemand heeft een levelling-kader geschreven. Elke engineer heeft de titel Software Engineer, dus zit elke engineer in één uitwisselbare groep, dus geeft afspiegeling een team terug dat geselecteerd is op geboortejaar en startdatum.

Wat wel werkt: besteed de eerste 2 weken aan het eerlijk en verdedigbaar vastleggen van functies, met de ondernemingsraad geïnformeerd in plaats van overvallen. Het voelt als de traagst mogelijke start. Het is de enige versie die eindigt met het team dat je bedoelde te houden.

Wanneer je niet start

Zit je 1 of 2 mensen boven de WMCO-drempel en zijn die extra rollen marginaal, kijk dan streng of een kleinere, individueel uitgevoerde ingreep hetzelfde burn-cijfer haalt zonder de machine van 3 maanden. En is het echte probleem dat engineering geen focus heeft in plaats van te groot is, dan lost snijden niets op. Dat is een ander stuk: wanneer je op maat brengt en wanneer niet.

Een team op maat brengen is het werk dat ik aanneem. Zie op maat brengen op de homepage. Is de entiteit Belgisch, dan verandert het mechanisme volledig: wat de wet Renault met je plan doet.

Geschreven vanuit patronen uit eerdere opdrachten. Als iets te specifiek klinkt om algemeen te zijn, is dat de reden. Dit is hoe het proces liep in de kamers waar ik zat, geen juridisch advies. Zet een Belgische of Nederlandse arbeidsrechtadvocaat er vroeg bij.