· 7 min lezen
Fractional CTO, agency of vaste CTO: wat een kmo echt nodig heeft.
De meeste bedrijven van 40 tot 400 mensen die op software draaien, hebben eerst een fractional CTO nodig: iemand die een paar dagen per maand eigenaar is van de roadmap, terwijl een agency of een klein team bouwt. Een vaste CTO wordt het juiste antwoord zodra software het product is of het interne team richting 15 tot 20 engineers gaat. Een agency is nooit het antwoord op de vraag wie eigenaar is, want ze kan haar eigen werk niet beoordelen. Zo verhouden de drie zich op kost, eigenaarschap, falen en vertrek.
Het korte antwoord
De drie opties verkopen iets anders, dus het zijn eigenlijk geen alternatieven. Een agency verkoopt capaciteit: mensen die bouwen wat jij specificeert. Een fractional CTO verkoopt oordeel en eigenaarschap voor een deel van de week: iemand die beslist wat er gebouwd wordt, de bouwers beoordeelt en verantwoordelijk is voor het resultaat. Een vaste CTO verkoopt datzelfde oordeel elke dag, aan de prijs van een vast senior loon en een zoektocht die het grootste deel van een jaar duurt.
Eén vraag maakt het onderscheid. Wie is eigenaar van de roadmap? Is het eerlijke antwoord "de agency", dan is niemand aan jouw kant dat. Is het "een vaste CTO", kijk dan eerst of er wel een voltijdse job is om te bezitten. Voor de meeste owner-led bedrijven van 40 tot 400 mensen, waar software het bedrijf draait maar niet is wat het verkoopt, past een fractional CTO een paar dagen per maand, met een agency of een klein intern team dat bouwt.
| Agency | Fractional CTO | Vaste CTO | |
|---|---|---|---|
| Kostenvorm | Variabel. Per sprint, per profiel of per project. Groeit mee met de scope die ze je verkoopt | Dagtarief maal dagen. Van 2 tot 4 dagen per maand tot 2 tot 3 dagen per week. Stopt wanneer jij stopt | Vast. Loon, werkgeversbijdragen, bonus, wagen, pensioen. Plus 6 tot 9 maanden zoeken voor er iemand start |
| Eigenaar van de roadmap | De agency stelt voor, jij keurt goed zonder het te kunnen beoordelen | Jij, via de fractional CTO, die hem schrijft en verdedigt | De CTO |
| Als het misloopt | Je merkt het laat, aan een gemiste datum of een factuur. De oplossing is een contractdiscussie | Je merkt het binnen een kwartaal, omdat het werk op papier staat en herbekeken wordt. De oplossing is een paar weken opzeg | Je merkt het na 6 tot 12 maanden. De oplossing is een ontslagvergoeding en een nieuwe zoektocht |
| Kost om te stoppen | Toegang tot de code, de deployment-sleutels en kennis die bij de leverancier zit. Een herbouw als niemand de architectuur bezat | Laag, zo ontworpen. De overdracht hoort bij de scope | Opzeg of vergoeding volgens Belgisch of Nederlands arbeidsrecht, en een lege stoel tijdens de volgende zoektocht |
| Past bij | Goed gespecificeerd bouwwerk, met een eigenaar aan jouw kant | Software is onmisbaar maar niet het product, een leverancier moet beoordeeld worden, een beslissing moet genomen worden | Software is het product, of het interne team gaat richting 15 tot 20 engineers |
Wat je met elke optie eigenlijk koopt
Een agency verkoopt capaciteit. Wat ze je niet kan verkopen is een onafhankelijke blik op haar eigen werk. Haar commercieel belang is meer scope. Dat is geen oneerlijkheid, dat is het model. Voor een duidelijk afgebakende bouw werkt dat. Voor een roadmap niet, want een roadmap is een reeks keuzes over wat je niet bouwt, en niemand factureert wat hij je uit het hoofd praat.
Een fractional CTO verkoopt eigenaarschap op afspraak. Een paar dagen per maand, of 2 tot 3 dagen per week, van iemand die al eerder engineering leidde en nu de jouwe leidt. Een deeltijdse CTO, concreet ingevuld: één roadmap, de architectuurbeslissingen over leveranciers heen, de agency beoordelen op resultaten, en de beslissingen over aanwerven of promoveren. Het is precies de rol die ontbreekt in één lead developer, twee agencies, geen CTO. Het is geen bouwer. Moet er code geschreven worden, dan is dat voor de agency of het team.
Een vaste CTO verkoopt aanwezigheid. Iemand die elke dag in huis is, in elke vergadering zit en de context in één hoofd draagt. Dat is veel waard als er genoeg werk is om de week te vullen: een productbedrijf, een team van 20 engineers, een platform dat wekelijks shipt. Is dat er niet, dan verandert die aanwezigheid in iets anders. Een voltijdse leider met een deeltijds probleem bouwt een team om te leiden.
Wat er gebeurt als het misloopt
Bij een agency loopt het traag en duur mis. Een patroon dat ik meer dan eens zag: een eigenaar laat een klantenportaal herbouwen door een degelijke agency, de eerste demo ziet er goed uit, en 18 maanden later heeft het project het dubbele van het budget gekost en doet het de helft van wat het oude systeem deed. Niemand in huis had in maand 2 kunnen zeggen dat de architectuur fout zat, want niemand in huis kon ze lezen. De agency loog niet. Ze bouwde wat gevraagd werd, en niemand stelde de juiste vragen.
Bij een vaste CTO loopt het traag en persoonlijk mis. De gewone versie in een kmo: een CTO die uit een groot bedrijf komt, met de gewoontes van een engineeringafdeling van 200 mensen, en er een begint te bouwen. Een platformteam, een aanwervingsplan, een migratie. Voor een bedrijf met 6 developers en 2 leveranciers is dat een kostenstructuur, geen strategie. Het duurt 6 tot 12 maanden voor dat helder is, en de uitweg is een onderhandeling over een vergoeding en een tweede zoektocht.
Bij een fractional CTO loopt het sneller en goedkoper mis, en daar gaat het net om. Een fractional CTO die niet levert, zie je binnen een of twee kwartaalgesprekken, omdat het werk op papier staat: de roadmap, de beslissingen, de beoordeling van de leveranciers. Je stopt met een paar weken opzeg. Het echte risico is een ander: iemand die blijft zonder dat er een einde in zicht is. Vraag op dag 1 wat de opdracht beëindigt.
De kost om te stoppen vraagt niemand
Eigenaars vergelijken de maandkost van de drie opties en bijna nooit wat het kost om ermee te stoppen. Stoppen met een agency is goedkoop als jij de code, de cloudaccounts en de deployment-pipeline bezit, en een herbouw als dat niet zo is. Lees in het contract wie de sleutels heeft voor je ze nodig hebt. Stoppen met een vaste CTO kost een opzegtermijn of een vergoeding, en daarna een lege stoel die senior engineers als onzekerheid lezen. Stoppen met een fractional CTO hoort bijna niets te kosten, omdat een goede het vertrek in de scope steekt: beslissingen op papier, een opvolger benoemd, een overdracht afgesproken. Kan iemand die fractional werk aanbiedt zijn eigen vertrek niet beschrijven, dan heb je je antwoord.
Welke optie bij jouw situatie past
- Software draait het bedrijf, een leverancier bouwt, en niemand in huis kan het werk beoordelen. Fractional CTO, een paar dagen per maand. Houd de agency, zet er een eigenaar boven, en herschrijf de scope zodat je voor resultaten betaalt. Dit is de meest voorkomende vorm in een owner-led kmo, en waarvoor de kmo-praktijk gebouwd is.
- Eén intern systeem werd stilaan onmisbaar en niemand is er eigenaar van. Eerst fractional, om te beslissen of het een eigenaar, een leverancier of een vervanger krijgt. Het patroon is de kmo die per ongeluk een softwarebedrijf werd.
- Software is het product, of het interne team gaat richting 15 tot 20 engineers. Werf voltijds aan. Een fractional CTO kan de stoel bezet houden en de rol vormgeven tijdens de zoektocht, maar dit is een job die de week vult.
- Er moet een grote bouw gebeuren en het interne team is klein. Een agency voor de capaciteit, onder een fractional of interne eigenaar die de specificatie schreef en de levering beoordeelt. Een agency zonder die eigenaar is de dure versie van deze tabel.
- Je hebt een sterke lead developer die meer wil. Promoveer hem, en zet er een fractional CTO een paar dagen per maand naast als tegengewicht en coach. Die combinatie vervangt vaak jarenlang een vaste aanwerving.
Voor de meeste kmo's is het antwoord een combinatie: een agency of een klein team voor het bouwen, een fractional CTO voor het eigenaarschap, en een gepromote interne lead voor de dagelijkse beslissingen. Stap over naar een vaste aanwerving als de fractional dagen niet meer in de week passen, niet omdat het laatste agency-project slecht liep. Een slecht agency-project is een probleem van eigenaarschap, en eigenaarschap is een paar dagen per maand.
Veelgestelde vragen
Moet een kmo een CTO aanwerven of met een agency werken?
Meestal geen van beide op zich. Een agency verkoopt capaciteit, geen onafhankelijke blik op haar eigen werk, dus ze kan geen eigenaar zijn van je roadmap. Een vaste CTO kan dat wel, maar de meeste kmo's van 40 tot 400 mensen waar software het bedrijf ondersteunt, hebben geen 5 dagen CTO-werk per week. De combinatie die het vaakst past: een agency of klein team voor het bouwen, en een fractional CTO een paar dagen per maand voor het eigenaarschap.
Is een fractional CTO goedkoper dan een vaste CTO?
Per dag niet. Marktdagtarieven voor een fractional CTO op leidinggevend niveau liggen in België en Nederland rond EUR 1 100 tot EUR 1 600. Per jaar meestal wel, omdat je 2 tot 4 dagen per maand of 2 tot 3 dagen per week koopt in plaats van een volledig loon met werkgeversbijdragen, bonus en een zoektocht van 6 tot 9 maanden. En het stopt wanneer het werk klaar is, zonder ontslagvergoeding.
Kan een agency mijn CTO zijn?
Niet zonder belangenconflict. Het commercieel belang van een agency is meer scope, en de job van een CTO is net nee zeggen tegen scope, de leverancier beoordelen en beslissen wat je niet bouwt. Een agency kan een technische lead leveren voor haar eigen project. Het eigenaarschap van de roadmap, en het oordeel of de agency levert, horen aan jouw kant te liggen: bij een interne lead, een fractional CTO, of allebei.
Wanneer stapt een kmo over van een fractional naar een vaste CTO?
Als de fractional dagen niet meer in de week passen. Concreet: software wordt het product, het interne team gaat richting 15 tot 20 engineers, of de roadmap vraagt elke dag een leider in huis. Een goede fractional CTO zegt je wanneer dat moment komt, schrijft de functieomschrijving en draagt over aan de vaste aanwerving.
Geschreven vanuit patronen uit eerdere opdrachten. Als iets te specifiek klinkt om algemeen te zijn, is dat de reden.
Verder lezen: één lead developer, twee agencies, geen CTO, de kmo die per ongeluk een softwarebedrijf werd, en een CTO aanwerven of een fractional CTO inschakelen.